AktywoRzecz, która może dać ci pieniądze — mieszkanie na wynajem, akcja, patent. Nie mylić z pasywem, które pieniądze zabiera.Alokacja aktywówProporcja akcji, obligacji i gotówki w portfelu. To nie wróżba. To decyzja o ryzyku.Bańka spekulacyjnaCeny oderwane od wartości, podtrzymywane wiarą, że znajdzie się większy głupiec.BenchmarkPunkt odniesienia, zwykle indeks. Fundusz, który przegrywa z benchmarkiem po opłatach, przegrywa z matematyką.BudżetPlan wpływów i wydatków. Działa, gdy jest nudny i powtarzalny.Compound interest / procent składanyOdsetki liczone od kapitału i od wcześniejszych odsetek. Czas jest tu ważniejszy niż geniusz.DCA (dollar-cost averaging)Regularne wpłaty stałej kwoty, niezależnie od kursu. Po polsku: uśrednianie ceny zakupu.DywersyfikacjaRozproszenie ryzyka. Nie oznacza dwudziestu funduszy tego samego indeksu.ETFFundusz notowany na giełdzie, zwykle tanio śledzący indeks. W Polsce kupisz go przez biuro maklerskie.Expense ratio / wskaźnik kosztówRoczna opłata funduszu. Różnica 1 p.p. przez 30 lat jest brutalna.Fundusz indeksowyFundusz odwzorowujący indeks. ETF jest jedną z form; nie każda jest notowana na giełdzie.GiełdaRynek wtórny papierów wartościowych. GPW w Warszawie, NYSE i Nasdaq to różne place z różnymi godzinami.InflacjaSpadek siły nabywczej pieniądza. Gotówka w skarpecie przegrywa z ciszą.IRA / konto emerytalneAmerykańska otoczka podatkowa. Polski odpowiednik myślenia: IKE, IKZE, PPK — nie kopiuj zasad 1:1.KapitalizacjaWartość spółki = kurs × liczba akcji. Duża kapitalizacja nie znaczy „bezpieczna”.Kredyt hipotecznyDług zabezpieczony nieruchomością. Tani, długi, nieobojętny dla ryzyka gospodarstwa.LikwidnośćJak szybko zamienisz składnik na gotówkę bez zbijania ceny.MarżaW kredycie: stała dopłata banku ponad wskaźnik. W handlu: zysk nad kosztem.Net worth / wartość nettoAktywa minus zobowiązania. Dom z kredytem to nie fortuna, dopóki liczy się dług.ObligacjaPożyczka dla emitenta. Skarbowa jest inna niż korporacyjna. Termin i waluta mają znaczenie.PasywoZobowiązanie albo rzecz, która regularnie zabiera gotówkę.P/ECena do zysku. Sama liczba nic nie mówi bez branży i cyklu.Podatek BelkiZryczałtowany podatek od zysków kapitałowych w Polsce. Amerykańskie przykłady go nie znają — my dopisujemy.PortfelZestaw instrumentów, nie aplikacja z ładnym wykresem.PPE / PPK / IKE / IKZEPolskie opakowania emerytalne. Różnią się limitem, ulgą i momentem opodatkowania.Przepływ pieniężny (cash flow)Gotówka, która realnie wpływa i wypływa. Zysk księgowy może kłamać.RebalancingPrzywracanie zaplanowanych proporcji portfela po ruchu rynku.RyzykoSzansa, że wynik będzie inny, niż chcesz — w tym utrata kapitału.Stopa zwrotuZysk albo strata w stosunku do wkładu, zwykle w skali roku. Porównuj po kosztach i podatkach.Stop-lossZlecenie zamykające pozycję po spadku. Narzędzie, nie talizman.The 4% ruleHeurystyka wypłat z portfela na emeryturze. Warunki amerykańskie; w Polsce licz jeszcze raz.Volatility / zmiennośćJak mocno skacze cena. To nie to samo co ryzyko bankructwa.WIBOR / WIRONWskaźniki, od których często zależy rata kredytu. Czytaj umowę, nie nagłówek.Yield / rentownośćDochód z instrumentu względem ceny. Wysoka rentowność bywa ceną za strach.Zlecenie maklerskieInstrukcja kupna lub sprzedaży. Różnica między rynkowym a z limitem jest praktyczna, nie akademicka.AkcjaUdział w spółce. Daje prawo do części zysku i — zwykle — głosu. Cena na giełdzie to umowa kupującego i sprzedającego, nie pieczątka wartości.Bańka kredytowaGdy tani dług pompował ceny aktywów. Pęknięcie boli kredytobiorcę i bank. Historia 2008 nie jest podręcznikiem do kopiowania 1:1 w Polsce, ale mechanizm ten sam.Broker / biuro maklerskiePośrednik, przez którego kupujesz ETF i akcje. Porównuj prowizję, dostęp do giełd i sposób rozliczania podatku.CrowdfundingZbiórka od wielu osób. Bywa udziałowa, pożyczkowa albo darowizną. Czytaj prospekt, nie landing.DeflacjaSpadek ogólnego poziomu cen. Rzadka. Dla dłużnika bywa gorsza niż umiarkowana inflacja.DepozytPieniądze w banku. Gwarancja BFG ma limit. Ponad limit to już decyzja o ryzyku, nie „spokój”.DźwigniaGra pożyczonym kapitałem. Powiększa zysk i stratę. W CFD detalicznym bywa narzędziem do szybkiego zera.Emergentny kosztOpłata, której nie było w nagłówku: spread, przewalutowanie, custody, Inactivity. Szukaj w regulaminie, nie w reklamie.FIREFinancial Independence, Retire Early. Ruch, nie produkt. W Polsce licz ZUS, NFZ i podatek Belki od nowa.HedgingZmniejszanie ryzyka pozycją odwrotną. Kosztuje. Nie mylić z obstawianiem kierunku.IndeksKoszyk spółek według reguły. WIG20 to nie S&P 500. Inny skład, inna zmienność, inna waluta.Kapitał obrotowyPieniądze potrzebne, by firma przetrwała miesiąc. U gospodarstwa: poduszka na 3–6 miesięcy wydatków.Lokata overnightBardzo krótki depozyt. Wygodny parking gotówki, nie strategia na dekadę.RecesjaSpadek aktywności gospodarki. Portfel indeksowy przeżywał je wcześniej. Twoja praca — niekoniecznie.SpreadRóżnica między ceną kupna i sprzedaży. U maklera i na walucie zjada zysk, zanim wykres zdąży mrugnąć.